29 FEB 2025 Regelmatig dankbaarheid uiten zou mensen helpen om sterker in het leven te staan, mentaal veerkrachtiger te worden en meer tevredenheid te ervaren. Is dit inderdaad het wondermiddel tegen somberheid of is het de zoveelste verplichting voor je eindeloze takenlijstje? Regularly expressing gratitude is said to help people feel stronger in life, become more mentally resilient and experience more contentment. Is this indeed the panacea for gloom ora is it yet another obligation for your endless to-do list? Dankbaarheid is hip. Wie vandaag de dag een boekhandel binnenloopt, ziet naast de gebruikelijke boeken en tijdschriften een scala aan zelfhulpboeken en magazines gericht op spiritualiteit en dankbaarheid. Daarnaast kun je er je dagboekjes kopen – de gratitude journals. Buiten de boekhandel bieden zorgverzekeraars cursussen en apps aan, en de populaire meditatie-app Headspace, met miljoenen downloads wereldwijd, heeft zelfs een eigen Netflix-serie. Stilstaan bij wat je hebt en daar dankbaar voor zijn, zou de sleutel zijn naar een gelukkiger leven. Maar wat betekent dankbaarheid eigenlijk? Helpt het inderdaad om positiever in het leven te staan? En hoe doe je dat dan? Positieve psychologie Dankbaarheid kent een eeuwenoude traditie in verschillende wijsheidstradities, filosofieën en religies. Alleen al in het christendom, de islam en het boeddhisme ontlenen miljarden mensen kracht aan het uiten van dankbaarheid in de vorm van voordracht of gebed. Vandaag de dag is dankbaarheid ook een belangrijke pijler in de positieve psychologie, zegt Levi van Dam, bijzonder hoogleraar Veerkrachtig Opgroeien aan de UvA. De term werd in 1999 geïntroduceerd door de Amerikaanse psycholoog Martin Seligman. ‘Hij vond dat in de psychologie niet alleen de nadruk moest liggen op mentale klachten,’ vertelt Van Dam, ‘maar ook op waar mensen blij van worden. Dankbaarheid is daar een essentieel onderdeel van.’ Uit onderzoek blijkt dat dankbaarheid een belangrijke voorspeller is van tevredenheid en positieve gevoelens. ‘Mensen die dankbaar zijn voor wat ze hebben en daar regelmatig bij stilstaan en dit uiten naar anderen, voelen zich over het algemeen beter, slapen beter en presteren beter,’ zegt Van Dam. Daarnaast worden hersengebieden die betrokken zijn bij beloning, morele cognitie en emotieregulatie meer geactiveerd zodra mensen meer dankbaarheid ervaren. Voor het slapengaan Maar hoe doe je dat dan, dankbaar zijn? Rechtenstudent Victoria Dreijer (21) staat dagelijks stil bij mensen en gebeurtenissen waar ze dankbaar voor is. Die gewoonte komt voort uit haar religieuze opvoeding. ‘Nog altijd ga ik naar de kerk in Amsterdam of Haarlem. Daar speelt dankbaar zijn naar God natuurlijk een grote rol, alleen weet ik op dit moment niet of ik naar de kerk ga voor het geloof of voor persoonlijke bezinning.’ Dreijer vindt vooral de vaste momenten van reflectie prettig. Dat is niet alleen (bijna) wekelijks in de kerk, maar heeft ook een dagelijkse invulling. ‘Voor elke maaltijd doe ik een kort gebedje; dat heeft mijn moeder er goed ingestampt, haha. Ik zeg het dan niet hardop, maar in mijn hoofd: “Dankjewel voor het eten, mijn gezondheid, vrienden, familie, veiligheid en het dak boven mijn hoofd.” Tot wie ik mij richt, is niet belangrijk, maar ik vind het fijn om iets of iemand daarin aan te spreken. Daarnaast neem ik ook regelmatig een moment vlak voor het slapengaan. Vooral afgelopen jaar, met veel nieuws over oorlogen in Oekraïne en Palestina, en verkiezingen in binnen- en buitenland. Op zulke momenten leg ik mijn telefoon weg, sluit ik mijn ogen en reflecteer ik actief op mijn dag. Dat helpt me om even stil te staan bij hoe de dingen zijn en hoe ik me daarbij voel. Ook probeer ik me actief in anderen te verplaatsen, Gratitude is hip. If you walk into a bookshop today, you will see an array of self-help books and magazines focused on spirituality and gratitude in addition to the usual books and magazines. In addition, you can buy your journals – the gratitude journals. Outside bookstores, health insurance companies offer courses and apps, and the popular meditation app Headspace, with millions of downloads worldwide, even has its own Netflix series. Reflecting on what you have and being grateful for it is said to be the key to a happier life. But what does gratitude really mean? Does it indeed help you to be more positive in life? And how do you do it? Positive psychology Gratitude has an age-old tradition in various wisdom traditions, philosophies and religioans. In Christianity, Islam and Buddhism alone, billions of people derive strength from expressing gratitude in the form of recitation or prayer. Today, gratitude is also an important pillar in positive psychology, says Levi van Dam, associate professor of Resilient Growing up at the UvA. The term was introduced in 1999 by US psychologist Martin Seligman. “He thought that psychology should not only focus on mental complaints,” Van Dam says, “but also on what makes people happy. Gratitude is an essential part of that.” Research shows that gratitude is an important predictor of satisfaction and positive feelings. “People who are grateful for what they have and regularly reflect on it and express it to others generally feel better, sleep better and perform better,” says Van Dam. In addition, brain regions involved in reward, moral cognition and emotion regulation are activated more once people experience more gratitude. Levi van Dam
RkJQdWJsaXNoZXIy MTE2OTgy