bibliotheekenschede.nl Jaarverslag 2025 de Bibliotheek Enschede-Haaksbergen
Voorwoord Kansrijke Toekomst Iedereen doet mee Cultuur en verbinding Bibliotheekvestigingen Leden & bezoekers Organisatie Jaarcijfers Impactgerichte monitoring Inhoudsopgave pag. 3 4 6 8 11 12 13 14 15
Voorwoord 3 Beste lezer, Ofschoon het bibliotheekwerk in Haaksbergen al geruime tijd door onze organisatie werd uitgevoerd, was 2025 de formele start van de eenwording van het bibliotheekwerk in Enschede en Haaksbergen. Per 1 januari 2025 werd onze naam de H.B. Blijdensteinstichting Openbare Bibliotheek Enschede Haaksbergen. In januari 2025 zijn we ook gestart met een nieuw organisatiemodel gebaseerd op drie programmalijnen: Kansrijke toekomst, Iedereen doet mee en Cultuur & Verbinding. Deze lijnen sluiten aan op de kernfuncties in de WSOB én op de maatschappelijke ontwikkelingen in Enschede en Haaksbergen. Samen met Concordia Filmhuis en Beeldende Kunst en Theater Sonnevanck is veel tijd en energie gestoken in het huisvestingsplan voor Het Warenhuis. Dit heeft onder meer geresulteerd in een gezamenlijk Ambitiedocument en het ondertekenen van een Samenwerkingsovereenkomst. De gemeenteraad van Enschede besloot in oktober 2025 unaniem in te stemmen met het beschikbaar stellen van het voorbereidingskrediet, waarna een volgende stap is gezet in de realisatie van Het Warenhuis. Onze vestiging in Twekkelerveld werd in het voorjaar opnieuw ingericht en heropend. Samen met de buurthuiskamer van Het Leger des Heils geven we invulling aan deze wijkvoorziening. De vestiging in Glanerbrug werd eind van het jaar opnieuw ingericht. Voor zowel Twekkelerveld als Glanerbrug geldt dat we ook volop meedenken in een bredere wijk-/dorpsvoorziening. In Haaksbergen werken we in Het Huis van Haaksbergen vooral samen met Wijkracht, zowel facilitair als inhoudelijk. Zo onderzoeken we samen hoe we meer invulling kunnen geven aan het Maatschappelijk Ontwikkelplein en daarmee ook een groter bereik kunnen realiseren. Programma’s voor taalbevordering en de verbetering van digitale vaardigheden zijn inmiddels gemeengoed voor ons geworden: ook in 2025 is hier weer volop uitvoering aangegeven. Daarbij kijken we wel steeds meer naar een integrale aanpak, waarbij organisaties als Alifa en M-Pact een belangrijke rol spelen. We organiseerden weer diverse, geslaagde lezingen met bekende schrijvers, in een aantal gevallen samen met de SLME. Met Pakhuis Oost creëerden we, over diverse onderwerpen, weer volop ruimte voor het debat en besteedden we ook aandacht aan de landelijke verkiezingen. Alles met elkaar kijken we weer terug op een goed, inspirerend en geslaagd jaar. Jan Hoogenberg Directeur-bestuurder
Kansrijke toekomst Jaarprogramma de Bibliotheek op school Een groeiend aantal scholen werkt samen met de Bibliotheek volgens het landelijke programma de Bibliotheek op school. We hebben daarbij in 2025 ingezet op deskundigheidsbevordering onder de professionals binnen school en het bevorderen van lezen en aandacht voor boeken in de klas. Het jaarprogramma is vernieuwd, met doorlopend in het jaar aandacht voor campagnes zoals Heel de Klas Leest, Kinderboekenweek, Geef een boek cadeau en de Poeziëweek. Scholen kregen tijdens deze campagnes nieuwe boeken met tips en advies hoe zij deze boeken actief konden gebruiken in de klassen. We hebben in 2025 het aantal scholen dat gebruik maakt van de Bibliotheek op school verder uitgebreid. Zo werden de schoolbibliotheken van het Assink Lyceum, Bonifatius, Kameleon en Pius X geopend. Pieter Koolwijk op de Lonnekerschool Kinderboekenschrijver Pieter Koolwijk bracht een bezoek aan de Lonnekerschool, waar hij leerlingen uit de bovenbouw meenam in de wereld achter zijn boeken. Het bezoek maakte deel uit van de samenwerking binnen de pilot de Bibliotheek op school Plus, waarin we met de school intensief samenwerken om het leesonderwijs te verbeteren. De klassen hadden vooraf al boeken van Koolwijk gelezen, waardoor het bezoek voor veel herkenning en enthousiasme zorgde. Met veel humor vertelde hij over zijn personages en hoe zijn verhalen ontstaan. Dit inspirerende bezoek is een voorbeeld van de schrijvers die in opdracht van de scholen op bezoek zijn geweest. De Bibliotheek ondersteunt bij het organiseren van Schrijver op School. BoekStartdag Tijdens BoekStartdag stond het voorlezen aan de allerkleinsten centraal in zowel Enschede als Haaksbergen. Kinderen en hun (groot)ouders genoten van de voorstelling Dikkie Dik en de taart en van verschillende activiteiten rondom de bekende rode kater. Er waren speurtochten, knutselmomenten en ontmoetingen met Dikkie Dik zelf. De vrolijke sfeer en grote opkomst maakten het tot een geslaagde dag voor jonge bezoekers. Voorleesdagen Tijdens de Nationale Voorleesdagen stond het plezier van voorlezen centraal voor kinderen van 0 tot 6 jaar. Het prentenboek Rinus van Ingrid en Dieter Schubert was het Prentenboek van het Jaar 2025 en vormde de basis voor verschillende activiteiten in de Bibliotheek, waarvoor zo'n 1.000 kinderen van kinderopvanglocaties naar de Bibliotheek kwamen. Nieuwe jonge leden ontvingen bovendien een bijpassend voorleesknuffeltje. Wethouder Malkis Jajan kwam in Stoet voorlezen tijdens het Nationale Voorleesontbijt. 4
primair onderwijs Inspiratiesessie over rijke taal met Anne Steenhof Tijdens de inspiratiesessie voor leerkrachten ging leesexpert Anne Steenhoff in op manieren om ontlezing tegen te gaan en kinderen weer enthousiast te maken voor boeken. Anne Steenhoff is een Nederlandse leerkracht (basisonderwijs) en schrijver die bekend is geworden door haar uitgesproken visie op leesonderwijs, onder andere in haar boek Een lui letterland. Ze staat zelf voor de klas en ontwikkelde haar ideeën dus sterk vanuit de praktijk. De visie van Anne Steenhoff op rijke teksten draait om uitdaging. Ze stelt dat veel kinderen teksten lezen die te makkelijk zijn, waardoor hun taalontwikkeling stagneert. In plaats daarvan pleit ze voor teksten die net boven hun niveau liggen, zodat woordenschat en begrip groeien. 5 Volgens haar is lezen meer dan alleen techniek: het gaat om taal, inhoud en denken. Rijke teksten bevatten interessante ideeën, complexer taalgebruik en zetten aan tot nadenken. Daarom is ze kritisch op traditioneel begrijpend leesonderwijs, waarin vaak losse strategieën centraal staan. Kinderen leren volgens haar meer van het lezen van goede boeken dan van geïsoleerde oefeningen. Ook benadrukt ze het belang van een sterke leesomgeving: wat je aanbiedt, bepaalt wat kinderen lezen. Daarom moeten scholen bewust kiezen voor kwalitatieve, taalrijke teksten. Tot slot is voldoende leestijd essentieel: langere, geconcentreerde leesmomenten zorgen voor meer diepgang en begrip dan korte, versnipperde leestijd.
Iedereen doet mee Leren omgaan met de digitale wereld De Bibliotheek Enschede‑Haaksbergen organiseerde het afgelopen jaar verschillende cursussen om inwoners te helpen hun digitale vaardigheden te vergroten. In cursussen zoals Klik & Tik leerden deelnemers de basis van het internet en het gebruik van de computer, terwijl Digisterker uitleg gaf over het regelen van zaken met de digitale overheid. Met DigiVitaler ontdekten deelnemers hoe zij online gezondheidszaken kunnen regelen, zoals afspraken maken of medische gegevens bekijken. Vooral de cursussen Kennismaken met Windows 11 waren erg populair. Door het stoppen van de ondersteuning voor Windows 10 ontstond er veel vraag, waardoor we meerdere extra cursussen organiseerden. Het Informatiepunt Digitale Overheid was doorlopend in het jaar op vijf verschillende bibliotheekvestigingen in Enschede geopend. Hiermee hebben we uiteindelijk ruim 230 vragen beantwoord en diverse bezoekers doorverwezen naar ons cursusaanbod. Impuls Huis voor Taal & Meedoen In 2025 is een nieuwe coördinator gestart voor het Huis voor Taal & Meedoen. In deze rol werkt zij samen met de verschillende partners aan het versterken van het netwerk rondom basisvaardigheden in Enschede. De resultaatgebieden zijn onder andere het vergroten van het bereik onder inwoners met een hulpvraag, het versterken van de samenwerking tussen partners en het zichtbaar maken van het aanbod rondom taal, digitale vaardigheden en meedoen in de samenleving. Onder coördinatie van de Bibliotheek kreeg het Huis voor Taal & Meedoen een vernieuwde huisstijl, een nieuwe website en eigen social‑media‑kanalen. Daarmee is de herkenbaarheid en vindbaarheid van het aanbod voor inwoners verder verbeterd en is de basis gelegd voor toekomstige campagnes en communicatieacties. Doorstart Samen Wegwijs op het Internet Het programma Samen Wegwijs op het Internet, dat in 2024 ontwikkeld is in samenwerking met de Universiteit Twente, helpt ouders om te gaan met de digitale wereld en hun kinderen te begeleiden met online activiteiten. Tien deelnemers ontvingen daarvoor in 2025 hun certificaat (zie foto). Er is dit jaar gewerkt aan een plan om het programma verder te ontwikkelen en op te schalen. Vanaf 2026 wordt het programma door de Bibliotheek voortgezet, op plekken zoals het Proathuus in Twekkelerveld en op basisschool La Res. 6
Heel Nederland Leest: Onder de Paramariboom In november deed de Bibliotheek mee aan de landelijke campagne Heel Nederland Leest. In de maand november leest iedereen hetzelfde boek én gaat erover in gesprek. Bezoekers konden gratis het boek Onder de Paramariboom van Johan Fretz ophalen, een roman over identiteit, afkomst en het zoeken naar een gevoel van thuis. Maar liefst 4.400 boeken werden in een maand tijd uitgedeeld. Ook bezoekers van het Huis voor Taal & Meedoen ontvingen een versie van het boek in makkelijke taal. 7 Op verschillende momenten organiseerden de partners van het Huis voor Taal & Meedoen activiteiten waarbij de deelnemers met elkaar in gesprek gingen over hun achtergrond en ervaringen. Bij het Praathuis en Power Oost werden daarnaast heerlijke Surinaamse hapjes verzorgd. In de Bibliotheek konden bezoekers daarnaast op grote whiteboards hun gedachten en verhalen over ‘thuis’ en hun roots delen. Rond dit thema organiseerde de Bibliotheek ook het programma ‘Reconnect – Herverbind met je roots’, wat leidde tot mooie ontmoetingen en gesprekken. Bij het vormgeven van het programma werd de Surinaamse gemeenschap actief betrokken. Brahma T. Ramsodit was de host van de avond.
8 Cultuur & verbinding Schrijvers op bezoek In samenwerking met de Stichting Literaire Manifestaties Enschede (SLME) organiseerde de Bibliotheek verschillende schrijversbezoeken en literaire bijeenkomsten. Auteurs zoals Peter Buwalda, Mathijs Deen en Abdelkader Benali gingen in gesprek over hun werk en schrijverschap, vaak onder leiding van ervaren interviewers. Ook het Groot Enschedese Boekenfestijn bracht meerdere schrijvers samen voor een avond vol literatuur en gesprekken. Deze bijeenkomsten trokken veel geïnteresseerde bezoekers en laten zien hoe sterk de samenwerking met SLME bijdraagt aan een levendig literair programma in de stad. Tales & Tunes: verhalen en live muziek Samen met Metropool, de Muziekbank en de Twentse Songwritersgilde zijn we in 2025 gestart met de nieuwe serie Tales & Tunes: een avond met verhalen van mensen die iets in de muziekwereld doen, gecombineerd met live muziek. Fotograaf Herman Nijhof en de artiesten Ernst Jansz en Rico McDougal deelden persoonlijke verhalen over hun leven in de muziekwereld, afgewisseld met optredens. Het publiek kreeg zo een unieke inkijkje. De avonden werden enthousiast ontvangen. Huis van Democratie Rond de Tweede Kamerverkiezingen organiseerde de Bibliotheek verschillende activiteiten om inwoners te informeren en te betrekken bij de democratie. Bezoekers konden in gesprek met Twentse kandidaat‑Kamerleden en een expositie van politieke cartoons van de Inktspotprijs bekijken. Ook gaf schrijver en essayist Bas Heijne een lezing over de staat van de democratie. Op de verkiezingsdag zelf konden inwoners bovendien hun stem uitbrengen in meerdere bibliotheekvestigingen. Kindercolleges en familievoorstellingen De Bibliotheek organiseerde meerdere interactieve kindercolleges en voorstellingen voor jonge bezoekers. Voorstellingen zoals Sam & Julia op avontuur, Laboratorium Einstein en de Stinkstad en Een avontuurlijke reis met Govert Sweep combineerden theater, wetenschap en verhalen. Kinderen werden meegenomen in avonturen vol experimenten, ontdekkingen en fantasie. De voorstellingen zorgden voor veel verwondering bij de jonge bezoekers.
9 Maakplaats053: creatief leren met technologie In Maakplaats053 gingen kinderen en jongeren aan de slag met techniek, creativiteit en digitale vaardigheden. Tijdens verschillende workshops leerden zij bijvoorbeeld programmeren met LEGO, experimenteren met wetenschap of werken met AI en andere creatieve tools. Door zelf te maken en te ontdekken kregen deelnemers een speelse kennismaking met technologie. De activiteiten trokken veel nieuwsgierige deelnemers en zorgden voor volop creatieve energie. Maken in Haaksbergen Tijdens de zomervakantie organiseerde Maakplaats053 een AI‑dagproject voor jongeren van 10 tot 14 jaar in Haaksbergen. Deelnemers ontdekten hoe kunstmatige intelligentie werkt en gingen zelf creatief aan de slag met AI‑tools. Zo maakten ze op een speelse manier kennis met nieuwe technologie. In Haaksbergen zijn we het hele jaar heel actief geweest met de Maakplaats. Wekelijks was er een open inloop op woensdag. Sjors kwam bij ons langs voor de opnames van zijn promovideo voor het aanbod in het nieuwe schooljaar. Maakplaats in de Buurt Met Maakplaats in de Buurt bracht de Bibliotheek creatieve workshops naar de wijkvestigingen in Glanerbrug en Twekkelerveld. Kinderen maakten hier op een laagdrempelige manier kennis met techniek en de Maakplaats, terwijl ze ook de Bibliotheek ontdekten. Om het programma te promoten werden daarnaast demo‑workshops gegeven op basisschool De Zonnewijzer. 700 jaar Enschede Ter gelegenheid van 700 jaar Enschede organiseerde de Bibliotheek verschillende activiteiten die verleden en toekomst van de stad met elkaar verbinden. Scholieren gingen in de AI 700 jaar Challenge aan de slag met archiefmateriaal uit de Twente Collectie om met behulp van AI video’s over de geschiedenis van Enschede te maken. In het project Wenschede deelden kinderen hun dromen over de toekomst van de stad, die samen met theatermakers werden uitgewerkt tot voorstellingen. Ook in de Bibliotheek zelf was aandacht voor het jubileum, met activiteiten, verhalen en historisch materiaal uit de collectie. Vuurwerkramp Op 13 mei 2025 is het 25 jaar geleden dat de vuurwerkramp in Enschede plaatsvond. De Bibliotheek stond stil bij deze gebeurtenis met een vitrine vol boeken en archiefmateriaal uit de Twente Collectie en zorgde voor het promoten van verschillende herdenkingsactiviteiten in de stad: gesprekken met televisiemakers, een verhalenroute door Roombeek, kerkdiensten, een herdenkingsmoment bij het monument en een documentairevertoning. Met deze initiatieven wilde de Bibliotheek ruimte bieden om te herinneren, te reflecteren en de impact van de ramp op de stad te bespreken.
Night at the Enchanted Library De Bibliotheek veranderde voor één avond in een magische plek waar fantasyliefhebbers samenkwamen om te ontdekken, te spelen en te creëren. Een groot succes! Vanaf het eerste moment hing er een warme, gezellige sfeer waarin zo'n 100 bezoekers zich moeiteloos onderdompelden in de wereld van verhalen, spellen en verbeelding. Beginnende en geoefende spelers speelden die avond fantasy games zoals Dungeons & Dragons, Magic: The Gathering en Pokémon, en konden daarnaast aanschuiven bij diverse bordspellen en schaaktafels. De lezingen en workshops van fantasy-auteur Kim ten Tusscher en illustrator Robin Rozendal (teken je eigen draak) trokken veel belangstelling en inspireerden jong en oud. 10 Ook in de Maakplaats werd volop gewerkt aan creatieve projecten, van kostuums tot unieke fantasy-objecten. Op de Magic markt vonden bezoekers bijzondere items, en wie even wilde ontspannen kon genieten van een speciaal samengestelde Magic Mocktail. Deze geslaagde avond werd een succes door de samenwerking met onze partners Sickhouse, EnscheD&D, Fanaat en Magic the Gathering Enschede, die elk op hun eigen manier hebben bijgedragen aan de beleving en het programma.
Bibliotheekvestigingen Belangrijke voortgang Het Warenhuis De gemeente Enschede, de Bibliotheek, Concordia en Theater Sonnevanck ondertekenden een intentieovereenkomst voor de ontwikkeling van Het Warenhuis in het voormalige V&D‑pand. Het plan is om hier een levendige culturele ontmoetingsplek te realiseren waar lezen, film, theater, kunst en educatie samenkomen. In het gebouw komt onder meer een moderne bibliotheek met ruime studie‑ en verblijfsplekken, plekken voor debat en ontmoeting en een gevarieerd cultureel programma, aangevuld met filmzalen, een theaterzaal en horeca. Na goedkeuring voor vervolgstappen is het project een volgende fase ingegaan en wordt het plan verder uitgewerkt tot een definitief ontwerp. De start van de verbouwing wordt voorlopig rond eind 2027 verwacht. Opening Bibliotheek Twekkelerveld De vernieuwde Bibliotheek Twekkelerveld werd op 20 mei feestelijk geopend door wethouder Arjan Kampman, met een middag vol activiteiten voor buurtbewoners. De Bibliotheek kreeg een uitgebreidere collectie, een nieuwe jeugdafdeling en meer ruimte voor ontmoeting en activiteiten. Ook startte de samenwerking met het Leger des Heils, dat in het pand een buurthuiskamer en tweedehandskledingwinkel heeft geopend. Verbouwing Bibliotheek Glanerbrug De Bibliotheek in Glanerbrug was van 19 november tot 19 december gesloten vanwege een verbouwing. Tijdens deze periode konden bezoekers hun gereserveerde boeken ophalen bij een tijdelijk uitleenpunt bij Sporten bij Daan, vlakbij de Bibliotheek. Ook mochten bezoekers extra materialen lenen met een langere uitleentermijn. Na de verbouwing kreeg de bibliotheek nieuwe kasten, frisse kleuren en een vernieuwde indeling met meer ruimte om te lezen, studeren en elkaar te ontmoeten. 171
Leden & bezoekers Ledenaantal opnieuw gestegen Net als vorig jaar zien we een toename in het aantal leden: +11% in Enschede en +54% in Haaksbergen. Deze groei kwam in Enschede vooral voort uit meer leden via scholen (+10%) en een groei in aantal 18 tot 27-jarigen (+98%). Het aantal 27+’ers daalde licht met 2%. In Haaksbergen zien we over de hele linie een toename in ledenaantallen: 0 tot 18 groeide met 66%, de 18 tot 27-jarigen met 122% en de 27+’ers met 17%. Een mooie opsteker in het eerste jaar dat we formeel samen zijn. Nadat het een jaar geleden was dat het Jeugd & Jongerenabonnement werd ingevoerd (gratis biebpas tot 27 en boetevrij lenen), hebben we een evaluatie uitgevoerd. Klanten die dit abonnement hadden, waren zeer tevreden en gaven de Bibliotheek een 8,1. Eén van de punten is dat 58% aangaf minder stress te ervaren door het boetevrije karakter. Met de verbeterpunten, zoals het duidelijker communiceren van de regels, gaan we aan de slag. 12 Bezoekersaantallen in de plus Met het versterken van onze educatieve, maatschappelijke rol zien we een verscheidenheid aan partners, een toename in het aantal activiteiten en de laatste jaren een toename in bezoekersaantallen. In 2025 is dit aantal in de Centrale gegroeid met 2% naar 278.000. Ook in Glanerbrug noteerden we een plus van 8%. In Zuid zien we een afname van 2%. In de overige vestigingen worden bezoekers niet geteld. Gastvrije vrijwilligers Al deze leden en bezoekers worden dagelijks begroet door onze medewerkers én vrijwilligers. Maar liefst 200 vrijwilligers zetten zich in voor de Bibliotheek. Er zijn bijvoorbeeld vrijwilligersfuncties voor gastheer/gastvrouw, voorlezer, opruimer, chauffeur, facilitair en Twente Collectie. In 2025 ontmoetten de medewerkers en vrijwilligers elkaar tijdens jaarlijkse vrijwilligersdag en de kerstborrel. Op de Dag van de Vrijwilliger, georganiseerd door M-Pact, zijn zij in het zonnetje gezet.
Organisatie Beleidsplan 2025-2029 In het nieuwe beleidsplan “Samen lezen, samen leven”, dat in 2025 werd gepubliceerd, beschrijven we onze ambities voor de komende jaren. De focus ligt op maatschappelijke impact, zoals het verminderen van laaggeletterdheid, het stimuleren van leesplezier bij kinderen en het ondersteunen van volwassenen via het Huis voor Taal & Meedoen. Ook wil de Bibliotheek meer ruimte bieden voor debat, cultuur en ontmoeting in de wijken. Samenwerking met bewoners en organisaties speelt daarbij een belangrijke rol om een plek te creëren die aansluit bij de behoeften van de gemeenschap. Bij de lancering van het beleidsplan nodigden we organisaties uit om nader met ons en onze ambities kennis te maken. Organisatieontwikkeling en projectmatig werken In 2025 zijn we van start gegaan met de nieuwe organisatiestructuur. Binnen drie programmalijnen werken medewerkers, projectleiders en specialisten aan onze producten en diensten, die afgestemd worden op de behoeftes van inwoners en organisaties in Enschede en Haaksbergen. Medewerkers uit de publieksservice zijn sinds dit jaar onderdeel van de programmalijnen, waardoor we meer integraal zijn gaan werken. Bibliotheek Haaksbergen De bibliotheken van Enschede en Haaksbergen bundelden hun krachten en gingen samen verder. In 2025 is deze samenwerking verder vormgegeven: medewerkers werken samen in één organisatie en projecten worden gezamenlijk uitgevoerd voor beide gemeenten. Activiteiten zoals de Kinderboekenweek, de VoorleesExpress en de Bibliotheek op school worden nu voor Enschede én Haaksbergen georganiseerd. Ook achter de schermen werken we aan een uniforme aanpak voor facilitair, ICT en marketing & communicatie. Verslag Raad van Toezicht De Raad van Toezicht vergaderde in 2025 zes keer, met vanaf april ondergetekende als nieuwe voorzitter. De leden van de Raad van Toezicht brengen verschillende ervaring en expertise mee. Gezamenlijk houden wij het belang van de Bibliotheek Enschede-Haaksbergen in het vizier. Wij houden toezicht op de wijze waarop de bestuurder zijn rol invult en vervullen daarnaast een adviesfunctie. Wij zijn doordrongen van het grote maatschappelijke belang van de Bibliotheek, zowel op zichzelf als in samenwerking met partners. Uiteraard hielden wij een vinger aan de pols bij de bedrijfsvoering, aan de hand van stukken als jaarrekening, jaarplan en begroting. In het verslagjaar heeft de toekomstige huisvesting van de Bibliotheek in Het Warenhuis (“de oude V&D”) veel aandacht gekregen. Wij hebben samen met onze bestuurder aan het gemeentebestuur laten weten op basis van alle beschikbare informatie zonder meer positief staan tegenover dit project. Het wordt de nieuwe thuisbasis voor de Bibliotheek van de toekomst, samen met Theater Sonnevanck en Concordia. Maar wij hebben ook gewezen op de noodzaak een aantal financiële risico’s voor de Bibliotheek te beheersen. Wij hebben om die reden intensief gesproken over het aangaan van een samenwerkingsovereenkomst en hebben daaraan onze goedkeuring kunnen hechten. De voortgang van het project Het Warenhuis zal ook dit jaar de nodige aandacht vragen. Dat zal echter niet ten koste gaan van aandacht voor de rol van de Bibliotheek in de wijken! Eric Helder, Voorzitter Raad van Toezicht 13 Samenstelling Raad van Toezicht Eric Helder (voorzitter) Lid Raad van State Tom Bosch Business Controller Quadrum Capital Marike Lammers Manager Onderwijs Innovatie Hub Saxion Sylvia Meijer Manager Strategie, Ontwikkeling en Innovatie Carintreggeland Bé Reinders Voormalig bestuurder Univé Oost Nejra Stroil Advocaat Daniels Huisman
Leden 2025 2024 % Enschede 45.872 41.341 111 0 - 18 jaar 33.909 31.117 109 waarvan via school 17.386 15.719 110 18 - 27 3.814 1.929 198 27+ 8.149 8.295 98 Haaksbergen 5.917 3.852 154 0 - 18 jaar 4.705 2.842 166 waarvan via school 2.130 432 493 18 - 27 293 132 222 27+ 919 878 117 Bezoekers (*) 2025 2024 % Centrale 278.336 272.502 102 Glanerbrug 13.726 12.758 108 Zuid 71.657 73.265 98 Online 306.842 Openingsuren per week 2025 2024 % Centrale 70 70 100 Glanerbrug 20 30 150 Haaksbergen 40,5 40,5 100 Prismare 58,5 58,5 100 Stadsveld 42,5 42,5 100 Twekkelerveld 25 23 109 Zuid 42 42 100 Totaal 308,5 296,5 104 Jaarcijfers 14 * De bezoekersaantallen van Bibliotheek Haaksbergen, Prismare, Stadsveld en Twekkelerveld worden niet gemeten. Uitleningen 2025 2024 % Enschede 360.062 381.819 94% Centrale 210.137 218.256 96% Glanerbrug 24.441 25.767 95% Prismare 14.696 15.667 94% Stadsveld 10.325 10.598 97% Twekkelerveld 14.836 17.241 86% Zuid 85.627 94.290 91% Haaksbergen 58.725 59.268 99% Online Bibliotheek 73.662 72.982 101% De Bibliotheek op school 57.472 59.889 96% Boek aan Huis 5.890 7.354 80% Totaal 555.811 581.312 96% Algemene cijfers
15 Programmalijn ‘Kansrijke Toekomst’ Scholen met de Bibliotheek op school 2025 2024 % Enschede: primair onderwijs 38 33 115 Enschede: voortgezet onderwijs 7 7 100 Haaksbergen: primair onderwijs 7 4 175 Haaksbergen: voortgezet onderwijs 1 0 - Boekstart in de Kinderopvang 2025 2024 % Enschede 5 4 125 Haaksbergen 0 0 - Nieuwe Boekstart-leden (0 - 2jr.) 2025 2024 % Enschede 616 427 144 Haaksbergen 117 n.b. - Aantal afgenomen schoolabonnementen 245 245 100 Aantal deelnemende gezinnen VoorleesExpress 41 11 373 De algemene beoordeling van de samenwerking in het kader van de Bibliotheek op school en BoekStart in de Kinderopvang is momenteel nog niet in beeld. Hiervoor richten we in 2026 een meetinstrument in. De monitor van de Bibliotheek op school wordt wel afgenomen op de scholen, maar is op dit moment nog niet vertaald naar deze rapportage. Programmalijn ‘Iedereen doet mee’ Cursussen en workshops Digitaal meedoen 2025 2024 % Aantal cursussen 42 49 86 Aantal deelnemers 389 203 192 Gemiddelde beoordeling 8,5 - - Ontwikkelplein 2025 2024 % Informatiepunt digitale overheid: aantal spreekuren 468 468 100 Informatiepunt digitale overheid: bezoekers 217 137 158 Informatiepunt digitale overheid: goed geholpen 95% 93% 102 Aantal partners op het Ontwikkelplein 7 8 88 Partners: aantal spreekuren 474 n.b. - Onderstaande cijfers zijn alleen van toepassing op Enschede. In Haaksbergen worden de computercursussen en het Informatiepunt Digitale Overheid door een andere organisatie uitgevoerd. De cijfers van de taalactiviteiten worden gerapporteerd door het Huis voor Taal & Meedoen, waar de Bibliotheek een onderdeel van is. Onder cursussen en workshops digitaal meedoen verstaan we bijvoorbeeld Klik & Tik, Digisterker, Digivitaler en de cursus Samen Wegwijs.
Programmalijn ‘Cultuur & verbinding’ Maatschappelijke en culturele activiteiten (volwassenen) 2025 2024 % Aantal activiteiten Enschede 78 48 150 Aantal deelnemers 2579 1293 192 Aantal activiteiten Haaksbergen 10 n.b. - Aantal deelnemers 530 n.b. - Gemiddelde beoordeling 8,5 - - Leeskringen, studiegroepen en ontmoeting 2025 2024 % Aantal activiteiten Enschede 135 99 136 Aantal deelnemers 1309 965 136 Aantal activiteiten Haaksbergen 54 n.b. - Aantal deelnemers 441 n.b. - Gemiddelde beoordeling 8,5 - - Culturele activiteiten voor jeugd 2025 2024 % Aantal activiteiten Enschede 137 141 97 Aantal deelnemers 1928 2334 83 Aantal activiteiten Haaksbergen 53 n.b. - Aantal deelnemers 658 n.b. - Gemiddelde beoordeling 8,9 - - Maakactiviteiten 2025 2024 % Aantal activiteiten Enschede 25 41 115 Aantal deelnemers 655 539 100 Aantal activiteiten Haaksbergen 52 n.b. - Aantal deelnemers 813 n.b. - Gemiddelde beoordeling 8,7 - - Meemaakpodium 2025 2024 % Aantal activiteiten Enschede 6 8 115 Aantal deelnemers 1100 800 100 Aantal activiteiten Haaksbergen 1 n.b. - Aantal deelnemers n.b. n.b. - Gemiddelde beoordeling - - - Doordat de Bibliotheek Enschede en Haaksbergen sinds begin 2025 samenwerken, en de activiteiten in Haaksbergen sinds dit jaar voor het eerst op dezelfde manier worden geregistreerd, is er geen goede vergelijking te maken met 2024. Ook werden er in 2024 nog niet structureel beoordelingen gevraagd bij activiteiten. Onder maatschappelijke en culturele activiteiten voor volwassenen verstaan we bijvoorbeeld een schrijversbezoek, debat, filosofiecafé, cursussen over kunst, poëzieavond, of muzikale evenement. Georganiseerd door of in samenwerking met de Bibliotheek. Onder leeskringen, studiegroepen en ontmoeting verstaan we bijvoorbeeld een leesclub, de studiekring en het Ouder- en Kindcafé. Onder culturele activiteiten voor jeugd verstaan we bijvoorbeeld een theatervoorstelling, voorleesuurtje, kindercollege of workshop. Onder maakactiviteiten verstaan we de maandelijkse (Enschede) en wekelijkse (Haaksbergen) open inloop van de Maakplaats053, Maakplaats in de Buurt in Glanerbrug en Twekkelerveld en overige creatieve workshops. Onder het Meemaakpodium worden hoofdzakelijk exposities georganiseerd van kunstenaars en makers uit de omgeving of tentoonstellingen van lokale thema's. 16
Impactgerichte monitoring Onze bijdrage aan de doelen van de Enschede. De Bibliotheek draagt bij aan de strategische opgaven die de gemeente Enschede heeft bepaald en de gestelde doelen in het nieuwe cultuurbeleid. Hieronder staat per strategische opgave beschreven hoe de Bibliotheek hieraan bijdraagt en hoe deze prestaties worden geïndiceerd. Met een nieuw cultuurbeleid voor Haaksbergen in de maak zullen we in de nabije toekomst ook voor dit deel van ons werkgebied kijken hoe we zo goed mogelijk kunnen aansluiten op de lokale opgaven met impactgerichte doelstellingen voor de Bibliotheek. Strategische opgave 1: Aantrekkelijk Een breed aanbod aan voorzieningen, waaronder cultureel/divers aanbod, (ook) om talent aan te trekken, te ontwikkelen en te behouden. De Bibliotheek draagt in dit verband bij door in te zetten op talent: ontwikkeling, aantrekken en behouden. De Bibliotheek staat bekend als plek waar je je interesses ontdekt en talenten kunt ontplooien, met op verschillende plekken in de gemeente een rijke collectie met boeken over tal van onderwerpen en een aanvullend programma gericht op ontdekken en ontplooien. Zo laten we dit zien: Openingsuren per week per vestiging → zie Jaarcijfers / Algemene cijfers Breed programma-aanbod met culturele en maatschappelijke activiteiten → zie Jaarcijfers / Programmalijn Cultuur en verbinding Aantal georganiseerde meemaakpodia voor cultuurparticipatie → zie Jaarcijfers / Programmalijn Cultuur en verbinding Maakplaats waar kennis gemaakt wordt met nieuwe technieken → zie Jaarcijfers / Programmalijn Cultuur en verbinding De Bibliotheek hecht veel waarde aan het bieden van een leerwerkplek, heeft jaarlijks vele maatschappelijke stagiairs en laat studenten ervaring opdoen met werken binnen de culturele sector. Ook werkt de Bibliotheek met een groot aantal vrijwilligers. Een deel van hen gebruikt deze ervaring om bijvoorbeeld werkritme op te doen en een volgende stap te zetten naar betaald werk. Zo laten we dit zien: Aantal gevulde (maatschappelijke) stage- & afstudeerplekken. In 2025 zijn er 30 leerlingen geweest die hun maatschappelijke stage hebben gelopen in de Bibliotheek. Daarnaast zijn er twee fulltime stagiairs geweest op de afdeling Marketing & Communicatie. Aantal gevulde vrijwilligersplekken. Op 31 december 2025 waren er 205 vrijwilligers werkzaam bij de Bibliotheek EnschedeHaaksbergen. De werkzaamheden variëren van gastvrouw/gastheer, voorlezer, chauffeur, boekaan-huis-bezorger tot opruimvrijwilliger en beheerder van de Twente Collectie. Vrijwilligers worden steeds belangrijker om te kunnen voldoen aan de veelheid van taken. In 2025 is daarom de functie van Coördinator Vrijwilligers verstevigd en is het aantal vrijwilligers doorgegroeid. Strategische opgave 2: Inclusief Cultuur dichtbij, brede cultuurparticipatie, cultuur voor iedereen. De Bibliotheek draagt bij door in te zetten op een toegankelijkheid en laagdrempelig aanbod en het creëren van maatschappelijke meerwaarde. De Bibliotheek hecht veel waarde aan laagdrempelige voorzieningen en zorgt voor goede vestigingen in de buurt van iedere Enschedeër. Openingsuren per week per vestiging ⟶ zie Jaarcijfers / Algemene cijfers De Bibliotheek richt haar beleid voor een groot deel op kansengelijkheid door de focus op drie grote maatschappelijke opgaven: een geletterde samenleving, participatie in de informatiesamenleving en een leven lang ontwikkelen. Zo laten we dit zien: Programma-aanbod op basisvaardigheden → zie Jaarcijfers / Programmalijn Iedereen doet mee Programma-aanbod op laagdrempelige ondersteuning en informatie → zie Jaarcijfers / Programmalijn Iedereen doet mee. Strategische opgave 3: Groen&Duurzaam Aandacht voor duurzaamheidsmaatregelen, energietransitie en toekomstbestendigheid. De Bibliotheek draagt bij door zelf actief in te zetten op duurzaamheid en een toekomstbestendige bibliotheekorganisatie. De Bibliotheek overweegt altijd opties tot verdere verduurzaming. Zo laten we dit zien: Jaarlijkse beschrijving van de ondernomen acties tot verduurzaming. Binnen de bedrijfsvoering blijft duurzaamheid een belangrijk aandachtspunt. We willen verduurzamen, maar doen dit weloverwogen en met oog voor de ontwikkelingen binnen onze organisatie. De voorgenomen verhuizing van de bibliotheek naar het Warenhuis speelt hierin een grote rol. Omdat deze nieuwe locatie mogelijk een andere inrichting of technische voorzieningen vraagt, worden grote 17
investeringen op de huidige hoofdlocatie zorgvuldig afgewogen en waar nodig uitgesteld. We doen wat nodig is om onze dienstverlening veilig, prettig en toekomstbestendig te houden, maar investeren niet méér dan verantwoord is zolang de verhuizing in voorbereiding is. Bij de verbouwing in Glanerbrug en Twekkelerveld hebben we in 2025 gerichte stappen gezet: de buitenmuren in Glanerbrug zijn geïmpregneerd om het pand beter te beschermen en te onderhouden, en in beide vestigingen is er gekozen voor duurzame LED‑verlichting. ·De Bibliotheek heeft met haar collectie een grote deelfunctie, waar veel Enschedeërs van gebruik maken. Boeken hoeven niet te worden aangeschaft voor individueel bezit en hebben per exemplaar vele gebruikers. Zo laten we dit zien: Uitleencijfers ⟶ zie Jaarcijfers / Algemene cijfers De Bibliotheek Enschede is samengegaan met Bibliotheek Haaksbergen. Hierdoor gaan we gebruik maken van elkaars krachten en werken we straks efficiënter, wat bij kan dragen aan onze slagkracht en onze toekomstbestendigheid. Zo laten we dit zien: Jaarlijkse beschrijving voortgang ⟶ zie Organisatie / Bibliotheek Haaksbergen ·De bibliotheekbranche ontwikkelt zich en de organisatie van de Bibliotheek verandert mee. Dit vraagt om een ontwikkeling van organisaties, teams en personeel. De Bibliotheek heeft oog voor de professionele en persoonlijke ontwikkeling van haar personeel en draagt hier actief aan bij. Zo laten we dit zien: Jaarlijkse beschrijving voortgang. Sinds 2020 heeft Bibliotheek Enschede de transitie gemaakt van traditionele uitleenbibliotheek naar maatschappelijk-educatieve bibliotheek, conform het landelijke model. Waar de stad aanvankelijk wat achterliep, is inmiddels een duidelijke inhaalslag gemaakt. In 2025 heeft dit geleid tot een vernieuwde organisatiestructuur. Om deze nieuwe manier van werken te ondersteunen, is ook de beleidscyclus vernieuwd en de financiële structuur aangepast. We hebben een beleidscyclus ingericht. Het inhoudelijke beleidsplan sluit aan bij het landelijke Bibliotheekconvenant 2024-2027. De drie programmalijnen – geletterdheid, participatie en een leven lang ontwikkelen – zijn vertaald naar lokale speerpunten: Kansrijke toekomst, Iedereen doet mee en Cultuur & Verbinding. Binnen een matrixorganisatie werken medewerkers projectmatig en dicht op de inhoud, zodat zij signalen uit de praktijk snel kunnen omzetten in acties. Programmaleiders sturen de inhoudelijke koers en onderhouden actief contact met het veld. Om bovenstaande te realiseren hebben we Toekomstkracht subsidie benut. Daarnaast hebben we ook dit jaar de transitievergoeding van de gemeente ingezet. Medewerkers zijn begeleid in hun nieuwe rollen en hebben opleidingen en trainingen gevolgd, passend bij hun ontwikkel- en vitaliteitsbehoeften. Daarmee staat hun professionele groei hoog op de agenda. Door middel van gesprekken, sessies en duidelijke afspraken wordt er continu gewerkt aan verankering van de werkwijze. Steeds met het uitgangspunt om - vanuit de visie en missie van de bibliotheek - een betekenisvolle bijdrage te leveren aan de stad en inwoners van Enschede (en Haaksbergen). Hiervoor is o.a. de transitievergoeding bestemd. Daarnaast namen we afscheid van een manager en is er een programmaleider aangetrokken. 18
RkJQdWJsaXNoZXIy MTE2OTgy